Θεσσαλονίκη: Ο φόρος του αίματος, η κυρίαρχη αφήγηση και τα «καθρεφτάκια» των Μέσων στους ιθαγενείς

Η καθημερινότητα στη Θεσσαλονίκη αποτελεί για τους κατοίκους της πρωτεύουσας ένα «εξωτικό» μυστήριο, το οποίο περιλαμβάνει πλούσιο αστυνομικό ρεπορτάζ, που συχνά συνοδεύεται από υπόνοιες και επικρίσεις για την ποιότητα του βίου που διάγουν οι οργανωμένοι οπαδοί των ομάδων της πόλης. 

Βέβαια, πίσω από το διαστρεβλωμένο επικοινωνιακό περιβάλλον, που συχνά καλλιεργείται από τις δακρύβρεχτες αναλύσεις των εξ Αθηνών opinion makers, κρύβονται αθέατες όψεις ενός πολέμου που μαίνεται.

Πρόκειται για ένα κοινωνιολογικό φαινόμενο που λαμβάνει διαστάσεις επιδημίας: αν μεγάλωσες στη Θεσσαλονίκη και υποστηρίζεις μία εκ των τριών ομάδων της πόλης ως ενεργό μέλος της κερκίδας, δεν αποκλείεται να σε δολοφονήσουν για να αντεκδικηθούν τον «δικό τους» νεκρό, δίνοντας συνέχεια στον κύκλο της βίας. 

Νεκρός ηλικίας 20 ετών - 23χρονος δράστης

Η περίφημη (και συχνά συνδεδεμένη με τη βία στα γήπεδα) νεανική εγκληματικότητα απασχολεί αυξανόμενα τους κυβερνητικούς κύκλους, οι οποίοι στο περιθώριο των θλιβερών γεγονότων της δολοφονίας του Άλκη Καμπανού, αλλά και της δολοφονικής επίθεσης στον αστυνομικό Γιώργο Λυγγερίδη έσπευσαν να φέρουν στη Βουλή νέες τιμωρίες, αναθεωρώντας τμήμα του Ποινικού Κώδικα. 

Τα «καμπανάκια» του κινδύνου δεν εδράζονται μόνο στη βαναυσότητα των επιθέσεων και τα μέσα που μεταχειρίζονται οι δράστες. Πίσω από τα αιχμηρά αντικείμενα, που σκορπάνε το θάνατο κρύβονται νεαροί, η ηλικία των οποίων συχνά είναι μικρότερη των 25 ετών. Τα θύματα των δολοφονικών επιθέσεων έχουν αντίστοιχες ηλικίες. 

«Μη βγεις από το σπίτι, μπορεί να σε σκοτώσουν»

Ο περίφημος «φόρος του αίματος» που πληρώνουν οι οργανωμένοι οπαδοί στη Θεσσαλονίκη δεν είναι η καθολική αλήθεια, αλλά μόνο ένα τμήμα από το «ψηφιδωτό» της καθημερινότητας στην πόλη.

Στους χώρους εργασίας, στα Μέσα Μεταφοράς και στους δρόμους της «Νύφης του Θερμαϊκού» συνυπάρχουν αρμονικά περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι. Ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση ή την ομάδα που υποστηρίζουν, συμβιώνουν και αναπνέουν συντονισμένα, διαμορφώντας με τις πράξεις τους το χαρακτήρα, αλλά και τις αθέατες όψεις της ζωής στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας.

Καταρρίπτουν, έτσι μέρα με τη μέρα την αφήγηση των Μέσων, που υποστηρίζουν πως καθημερινά κινδυνεύεις να πεθάνεις μόνο και μόνο επειδή βγήκες από το σπίτι σου φορώντας ένα μπλουζάκι με το λογότυπο από κάποιο Συνδέσμο Φιλάθλων.

Επιπρόσθετα, την ίδια στιγμή που διάφοροι ρεπόρτερ, που ζούνε εκτός Θεσσαλονίκης κάνουν λόγο για αυξανόμενη βία, διεξάγονται καθημερινά δεκάδες αγώνες κάθε είδους σπορ χωρίς προβλήματα, ταραχές ή επεισόδια.

Η βία στη Θεσσαλονίκη δεν είναι διαρκώς παρούσα, αλλά εμφανίζεται, όπως ακριβώς είχαν χαρακτηρίσει οι εγκληματολόγοι των προηγούμενων δεκαετιών τη σύγχρονη εγκληματικότητα στην Ευρώπη. Άτακτη, εκφραστική, με χαρακτηριστικά φονταμενταλισμού και με αυξανόμενη βαναυσότητα.

Σύμφωνα με διατριβή του Γιάννη Πανούση, Καθηγητή Εγκληματολογίας στο ΕΚΠΑ, «Η νέα εγκληματικότητα θα έχει χαρακτηριστικά άναρχης (αν όχι και αναρχικής) εκδήλωσης παρ-ανομίας, εκφραστικής «επαναστατικότητας» και φονταμενταλισμού».

Από τη βία του παρελθόντος στα αιχμηρά αντικείμενα του σήμερα

Συχνά στις ρομαντικοποιημένες αφηγήσεις των παλαιότερων γενεών σχετικά με την αντιπαλότητα του ΠΑΟΚ και του Άρη, τα ντέρμπι της δεκαετίας του 1980 και του 1990 στο μπάσκετ, καθώς και τις εκτός έδρας εξορμήσεις σε Τούμπα και Χαριλάου, το στοιχείο της βίας «κρύβεται» εντέχνως.

Όμως, όπως διαβάζουμε σε εξιστορήσεις από οπαδούς των προηγούμενων δεκαετιών στη Θεσσαλονίκη, και πιο συγκεκριμένα στο βιβλίο του Νίκου Ιωαννίδη με τίτλο «Μία εποχή στο τσιμέντο» συγκρούσεις υπήρχαν και τότε.

Ωστόσο, όπως υποστηρίζεται στο πεζογράφημα, τότε δεν χρησιμοποιούνταν τόσο συχνά τα κράνη, τα ρόπαλα και τα αιχμηρά αντικείμενα στις συμπλοκές. 

Τα τελευταία χρόνια, βέβαια αυτό φαίνεται να έχει αλλάξει. Δεν ήταν μόνο η δολοφονία του Άλκη Καμπανού, ή το περιστατικό με τον νεκρό οπαδό του ΠΑΟΚ, Νάσο, ο οποίος κατέληξε μετά από συμπλοκή στην οδό Αγίου Δημητρίου.

Υπάρχουν δεκάδες περιστατικά την τελευταία δεκαετία, σχεδόν όλα τους εκτός γηπέδου, στα οποία χρησιμοποιήθηκαν «εργαλεία» τα οποία μπορούν να προκαλέσουν τον θάνατο των εμπλεκομένων.

Οι καλοί, οι κακοί και οι δημοσιογράφοι

Μετά τη δολοφονία του Άλκη Καμπανού, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μίλησαν ανοιχτά για τον αντίκτυπο που έχει η οπαδική βία των νέων και κάλυψαν με πληρότητα το δράμα της οικογένειας του άτυχου οπαδού του Άρη. Πλήθος από δημοσιεύματα έκαναν λόγο για «μαχαιροβγάλτες» οπαδούς απόχρωσης λευκού και μαύρου, στιγματίζοντας έναν ολόκληρο φίλαθλο κόσμο, ίσως τον πολυπληθέστερο στη Βόρεια Ελλάδα.

Με αυτόν τον τρόπο, τα γεγονότα του 2022 καλλιέργησαν, ίσως εύλογα, ένα αρνητικό κλίμα εναντίον των οργανωμένων οπαδών του ΠΑΟΚ. Τέσσερα χρόνια μετά, βέβαια οι ρόλοι αντιστράφηκαν.

Οι «απρόμαυροι» οπαδοί από δολοφόνοι, έγιναν θύματα. Όμως η οργή διαδέχθηκε το πένθος για τον άτυχο Κλεομένη, καθώς πρώτον δεν βγήκε ούτε ένας από όσους δημοσίευσαν τα εν λόγω κείμενα να ζητήσει συγγνώμη για την επικοινωνιακή εκστρατεία που «βάφτισε» εγκληματία έναν ολόκληρο οπαδικό κόσμο και δεύτερον κανείς δε δημοσίευσε κάποιο κείμενο που να επιρρίπτει συλλογικά την ευθύνη των δολοφόνων του Κλεομένη στους φίλαθλους του Άρη, που από τα θύματα των δολοφονικών επιθέσεων, ξαφνικά έγιναν οι ίδιοι θύτες.

Η οργή των οπαδών του ΠΑΟΚ

Το αφήγημα των «κακών ΠΑΟΚτσήδων» και των «καλών οπαδών του Άρη» εξόργισε τον κόσμο του ΠΑΟΚ, μέρος του οποίου προσπάθησε να απομακρύνει τους δημοσιογράφους από τα θεωρεία της Τούμπας το απόγευμα της Κυριακής (16/03).

Τμήμα αυτών, πριν μερικές εβδομάδες είχε επιτεθεί σε συνεργείο τηλεοπτικού σταθμού που μετέδιδε ρεπορτάζ από το Νοσοκομείο Παπαγεωργίου σχετικά με το πολύνεκρο δυστύχημα των φιλάθλων του «Δικεφάλου του Βορρά» στη Ρουμανία. 

Τότε, γιατί τα ΜΜΕ αναπαρήγαγαν το βίντεο της τραγωδίας εξαναγκάζοντας τις οικογένειες των θυμάτων και τους οικείους τους να παρακολουθήσουν επαναλαμβανόμενα τη σπαρακτική στιγμή που οι αγαπημένοι τους έφυγαν από τη ζωή. 

Τώρα, πρώτον γιατί το βίντεο της κατάρρευσης του νεαρού Κλεομένη δευτερόλεπτα μετά τη δολοφονική επίθεση έκανε το γύρο του διαδικτύου και κυκλοφόρησε σε όλα τα τηλεοπτικά Μέσα και δεύτερον γιατί αισθάνονται πως οι δημοσιογράφοι τους αντιμετωπίζουν σαν «ιθαγενείς που τους μοιράζουν καθρεφτάκια».

Οι ίδιοι που τους αποκαλούσαν δολοφόνους, τώρα νίπτουν τας χείρας τους μπροστά στη δολοφονία ενός οπαδού του ΠΑΟΚ. Για τη δολοφονία του Άλκη έφταιγαν όλοι, όμως για τη δολοφονία του Κλεομένη έφταιγε μόνο ο δράστης και ο συνεργός του που αναζητείται από τις Αρχές...